Bioindicators ng mangrove o bakawan

 

bioindicators ng mangrove o bakawan

Bioindicators ng mangrove o bakawan


Alam n’yo ba na ang mga crab o alimango ay mga ‘bioindicators” ng mangrove o bakawan. Sila ang nakapagsasabi kung healthy ba ang mangrove ecosystem.


Pinagmulan: Born to be Wild (@BorntobeWildGMA)

Pinoy

 

pinoy

Pinoy ang kolokyal na tawag sa mga Filipino sa loob at labas ng Filipinas. Mula ito sa hulíng dalawang pantig ng “Pilipino” at dinagdagan ng panlaping –y, na karaniwang ginagamit sa pagpapalayaw, gaya sa Moy, Totoy, Loloy, at iba pa. Tiyak na nagsimula ito sa isang biruan ngunit naging popular nang gamitin ito bilang tatak ng nasyonalidad ng mga Filipino sa Estados Unidos noong dekada 20. “Pináy” naman ang gamit kapag tinutukoy ang babaeng Filipina.


Pinasimulan ito ng mga Filipino-Amerikano nása Estados Unidos bilang pantukoy sa mga Filipino na ipinanganak o naninirahan sa Estados Unidos. Una itong lumabas sa mga magasin at diyaryo na tumatalakay sa mga usaping panlipunan ng Filipino noong mga taóng 1920. Ang ilan ay mula sa mga isinulat nina Dr. J. Juliano sa Philippine Republic noong 1924; ang pagbanggit ng publikasyong History of the Philippine Press sa publikasyong Pinoy sa Capiz at ang tagalimbag nitóng Pinoy Publishing Company noong 1926; ang artikulo mula sa Khaki and Red hinggil sa Kapatiran Gang ng Intramuros na naglalayong protektahan ang mga Pinoy laban sa abuso ng mga sundalong Amerikano noong 1930.


Ginamit naman ito ni Carlos Bulosan sa kaniyang akdang America Is in the Heart noong 1946. Ginamit din ito ng mga Filipino-Amerikanong aktibista at artista noong kasagsagan ng kilusang Fil-Am noong mga dekada 1960-1970. Ngayon, isa na itong pambansang impormal na tawag sa Filipino. Nakatulong pa ang pagpapatawag ni Pangulong Benigno “Noynoy” Aquino sa sarili na “PNoy” o pinaikling “Pangulong Noynoy.”


Pinagmulan: NCCA Official via Flickr

Philippine History sa High School

 

philippine history sa high school

Philippine History sa High School


Bakit kailangang ituro ang Philippine History hindi lang sa elementarya kundi pari rin sa High School?

  • Makilatis ang ating prekolonyal na nakaraan (mga barangay at sultanato).
  • Mahinuha ang ating sinaunang koneksyon ng ating kultura.
  • Mamulat sa pagkabuo ng ating pagiging isang bansang Pilipino.
  • Magkaroon ng kamalayan sa ating himagsikan.
  • Maintindihan ang sigwa ng mga ninuno natin.
  • Maiwasan ang mga pang-aabuso at trahedyang kinaranasan natin sa kasaysayan.
  • Mapalakas ang nasyonalismo at isulong ang critical thinking bilang isang mamamayan.
  • Malabanan ang mga fake news, disinformation, at social amnesia na kinakalat para sa makasariling agenda.
  • Matukoy ang pinagmulan ng sistemang pulitikal na kinararanasan natin ngayon.

Pinagmulan: High School Philippine History Movement (@ReturnPhilHisHS)


Mungkahing Basahin:

1. Sino ang mga maaaring mag-apply sa SHS VP?

Pinipig

 

pinipig

Bahagi ang pinípig at pipígan ng romantikong alaala kapag anihan sa kanayunan noon. Nagtitipon ang mga taganayon kung gabi sa patio at sa tanglaw ng isang malaking sigâ ay idinadaos ang pipígan. Nagtitipon silá upang magpasalamat sa masaganang ani. Humahalimuyak sa paligid ang binusáng mga butil ng murà pang malagkit. Dalawang maskuladong lalaki ang may hawak na halò at magkaharap sa lusóng. Ibinubuhos sa lusóng ang tostadong malagkit at salimbayang binabayó ng halò ng dalawang lalaki. Sinasaliwan ang pagbayó ng masiglang tugtog ng gitara at awit ng mga binata’t dalaga.


Pinípig ang pinitpit na bigas mula sa binayóng mga murang butil ng malagkit. Malinamnam itong kukutin kapag mainit pa’t bagong hango sa lusóng. Dili kayâ, inihahanda itong ginatan, at pinagsasaluhan ng mga dalaga’t binata hanggang abutin ng hatinggabi at antukin ang nagsisintahan. Dúman ang tawag na kulay lungtian at espesyal na pinipíg. Hinahaluan ito ng gata at isinisilbing pampalamig.


Ngayon, ang pinípig ay inihahalò sa haluhalo o pampalasa sa cookies. May nabibiling nakaempakeng pinípig at tinatawag na rice crispies para gamitin sa nabanggit na mga layunin. Ang mga pabrika ng sorbetes ay nagtitinda ng pinipig crunch, isang uri ng papsikel na may bálot na karamelo at natutudlingan ng malulutong na butil ng pinípig.


Pinagmulan: NCCA Official via Flickr

Pinais

 

pinais

Ang pinais ay isdang binalot sa dahon ng saging sakâ pinakukuluan hanggang malutò. Tinatawag din itong páis. Karaniwang maliliit na isda ang ginagamit, gaya ng dulong, tawilis at dilis, at inaasnan bago balutin sa dahon ng saging. Kailangan munang isalab sa apoy ang mga dahon ng saging bago gamiting pambalot. Kailangan namang ibalot ang mga isda upang hindi magkagutay-gutay o madurogang mga ito kapag lulutuin na.


Iniluluto ang mga binalot na isda sa kumukulong tubig na may kasamang karne ng baboy, sili, kamyas, sampalok, at iba pang gustong idagdag na pampalasa. Iniluluto ito sa loob ng ilang oras hanggang sa lumabas ang katas ng mga isda. Sa ganitong pagkakaluto, madalîng kainin ang mga isda dahil napalambot na ang mga ulo at ang mga tinik. Sa kasalukuyan, may mga pinais na gumagamit ng malaking isda at iba pang pagkaing dagat. Mainam na iulam ang pinais sa maiinit na kanin. 


Pinagmulan: NCCA Official via Flickr

Pinaglabanan

 

pinaglabanan

Makasaysayang pook sa San Juan, Metro Manila ang Pinaglabanan. Dito naganap, noong 29 Agosto 1896, ang unang sagupaang bahagi ng Himagsikang Filipino. Nagsimula ang labanan nang iniutos ni Bonifacio na salakayin ang polvorin o imbakan ng pulbura’t armas ng mga Espanyol na binabantayan ng 100 sundalong Espanyol at Filipino sa may San Juan.


Sinugod ng 1,000 Katipunerong salat sa armas at karanasan ang himpilan ng mga Espanyol at Filipinong sundalo nang ikaapat ng umaga. Paulit-ulit na napigilan ng mga tagapagtanggol ang pagsalakay ng mga Katipunero. Nang mapatay ang kanilang pinunò ay nagtago ang mga sundalo ng rehimeng Espanyol sa El Deposito, isang lumang reserba ng tubig para sa Carriedo. Dito nila hinintay ang pagdating ng ika-70 rehimyento mula sa Maynila na binubuo ng mga Filipinong sundalo sa ilalim ni Heneral Bernardo Echaluce.


Matapos ang ilang oras, bago magtanghali, dumating ang ika-70 rehimyento sa kabila ng pagtatangkang hadlangan ang nasabing puwersa ng mga Katipunero ng Santa Ana, Mandaluyong, Santolan, at Pandacan sa ilalim ni Sancho Valenzuela. Matapos ang pagkamatay ng 80 nilang kasama, dagliang nagsitakas ang mga Katipunero patungong Ilog Pasig. Doon sila inabangan ng mga kalaban na pumaslang sa 50 at nakadakip ng 240 Katipunero, kasama si Sancho Valenzuela. Pagkatapos ng sagupaan, dagliang idineklara ni Gobernador Heneral Ramon Blanco ang batas militar sa walong probinsiya sa Luzon. Matapos ang limang araw, nasentensiyahan at pinabaril si Valenzuela at apat pang pinunò bunga ng kanilang paglahok sa nasabing labanan.


Bilang paggunita sa nasabing makasaysayang labanan, itinayô noong 1973 ang Dambana ng Pinaglabanan, isang bantayog na nása anyo ng isang babaeng nakatindig na tila lalaban at dalawa pang nakalugmok na anyo.


Pinagmulan: NCCA Official via Flickr

Gawad Dr. Pio Valenzuela Awardee 2021

 

gawad dr. pio valenzuela awardee 2021

Gawad Dr. Pio Valenzuela Awardee 2021


Congratulations, SK Chairman Mark Angelo A. Dela Cruz, 2021 Gawad Dr. Pio Valenzuela Awardee for Youth Leadership and Mr. Delfin Gutierrez, 2021 Gawad Dr. Pio Valenzuela Awardee for Cultural Heritage!


Ang inyong mga kabarangay po sa Malanday ay nagagalak sa inyong nakamit na parangal!


Pinagmulan: @SKMalanday


Mungkahing Basahin:

1. Carlos Palanca Awards