Payyo ang tawag ng mga ifugaw (ifugao)sa hagdang-hagdang palayan na sinasabing inukit sa gilid ng kabundukan mahigit 2,000 taon na ang nakaraan.

Kamakailan lang, sinisayat ng "lonely planet" ang naturang hagdang-hagdang palayan (payyo).

Ang Lonely Planet ay isang malaking travel guide book publisher. Nuong 2011, ang kumpanya ay nakabenta 120 milyong mga aklat mula noong nagsimula at sa pamamagitan ng unang bahagi ng 2014,  ito ay nakabenta ng 11 milyong mga yunit ng mga apps ng paglalakbay nito. (wikipedia)

Ang kontrobersiya ay sumabog sa social media nang magpalabas ng video ang Lonely Planet na may titulong "the greeenest places" sa kanilang Facebook Account. Ayon sa video, Ang Banaue rice terraces o payyo sa Ifugao ay itinayo daw ng mga Intsik 2,000 taon na ang nakakaraan.

Ang mga social media account ng Lonely Planet ay binaha ng kritisismo, ayon sa mga netizens, ang Banaue Rice Terraces ay matatagpuan sa Pilipinas at itinayo ng mga katutubong Pilipino.

Ang Banaue Rice Terraces ay itinayo ng mga katutubong Pilipino, lalo na, ng mga Igorot. Ang Tsina kailanman ay hindi sumalakay o sumakop sa Pilipinas sa nakaraang panahon at hindi sila nagtayo kailanman ng anumang imprastraktura sa Pilipinas, hanggang kamakailan lamang.

Ipinaliwanag ng isang mananalaysay na Pilipino kung sino talaga ang nagtayo ng Banaue Rice Terraces. Ipinaliwanag niya na ang kultura ng rice terracing o paggawa ng hagdang-hagdang palayan ay orihinal na isinagawa ng mga sinaunang mga tao na tinatawag na Austronesian. Ang kulay ng balat ng mga taong ito ay kayumanggi at sila ay orihinal na nanirahan sa Tsina at Taiwan ngunit ang mga taong ito ay hindi ang kasalukuyang mga Intsik.

Nuong unang panahon, ang mga taong ito, ang mga Austronesian ay umalis ng Tsina at Taiwan at lumipat sa Pilipinas. Ito ang mga kasalukuyang mga tao ng Ifugao.

Kaya nangangahulugan ito na ang mga Austronesian na Ifugao ang siyang gumawa ng mga hagdang-hagdang palayan ng Banaue.

Ayon sa UNESCO, ang mga rice terraces ng Ifugao at mga bigas galing dito ay pawang mga produkto ng grupong etniko ng Ifugao, isang komunidad ng minorya na sinakop ang mga bundok na ito libong taon na ang nakakaraan.

Ayon kay Adam Bennett, ang PR at Communications Manager para sa Asia Pacific, ng kumpanyang
Lonely Planet, Isang pandaigdigang pahayagan, na kinumpirma niya na inalis na lamang ng Lonely Planet ang naturang video na balut ng kontrobersiya, at kasalukuyang sinisiyasat ang sitwasyon pa.

Ang Payyo o Banaue Rice Terraces ay isang pambansang kayamanan ng Pilipinas na kasama sa listahan ng UNESCO na nanganganib mawala sa mundo nuong taong 2001.

Mungkahing Basahin
1. Malinis na palikuran ayon sa tamang pamantayan
2. Mga bansang may pinakamalaking ekonomiya sa mundo